Zikr olunan ocağların nizâmları keyfiyyâtı eğerçi bâlâda bast ü beyân olunup, ancak lede'l-iktizâ bir mahalle me'mûriyyetlerinde taʿyînâtları ve lâzım gelan etvâr u harekâtları bilinmek umûr-ı lâzimeden olduğuna binâ'en, mukaddemâ Hakkı Paşa maʿiyyetine gönderilan Topçu ve 'Arabacı ortaları yedlerine verilan taʿlîm-nâme makīs olarak, zikr olunan ocağların meʾmûriyyetlerinde lâzım gelan ahvâl, mücelled-i vekāyiʿa sebt olunmakda fâyide mülâhaza olunduğundan, bu vechile idâre-i zebân-i makāl olunur ki, her ortaya birer Çorbacı ve Oda-başı ve Vekîl-harc ve ‘Alemdâr ve Aşcı Ustası ve Baş-karakullukçu ve Orta Sakāsı ve on nefer top ustası ve on nefer yamak ve seksan nefer Topçu ve altı nefer tüfeng-endâz ustası ve altı nefer Yamak ve kırk sekiz tüfeng-endâzân [Ü2 181b] ve on beş nefer Karakullukçu ve bir nefer Cerrâh tahsîs olunup, eyyâm-ı hareketlerinden mâʿadâ beher yevm sabâh ve ahşâm ve her Cum'a gicesi lâzım gelan meʾkûlâtlarıyçün tertîb olunân ecnâs-ı zehâyir taʿlîm-nâmelerinde tasrîh olunup, hastalık ve ‘avârız-ı sâyire ile neferâta naks ü tedennî târî oldukda, mevcûda göre [Ü1 167b] zehâyir tenkīs ve bu keyfiyyete dikkat ü ihtimâm Mübâşir ve Çorbacı'ya tahsîs oluna. Ve bi'l-külliyye mesârıf-ı orta, Vekîl-harc'ı maʿrifetiyle ru'yet olunup, re's-i şehirde defteri tanzîm ve Mübâşir yedine verilan orta akçasından teslîm oluna. Ve sühûlet içün re's-i şehirde Vekîl-harc'a 'ale'l-hisâb bir mikdâr akça verilüp, gāyet-i şehirde hisâbı ruʾyet ve mâʿadâ matlûbu edâ olunup, beher mâh katʿ-ı hisâba mübâderet oluna. Neferâtdan birkaç top neferâtı tefrîk ve âhar mahalle me'mûr olduklarında, içlerinden biri Vekîl-harc nasb olunup, neferât hisâbına göre hisseleri ayrılup, bâkīsi ortada kala. Ve müddet-i meks temâdî kabûl edüp, Mübâşir yedinde olan bin guruş orta akçası vefâ etmediği hâlde deftere imrâr-ı nazar-ı dikkat etdikden sonra, makbûzu olan mîrî akçasından verüp, Âsitâne'den orta akçası taleb eyleye. Ve nân ve lahm-ı ganem ve şaʿîr ve saman, me'mûr-ı maʿiyyetleri olan vüzerâ ve sâyir vükelâ buyuruldularıyla ordularına cemʿ olunacak taʿyînâtdan verilüp, esnây-ı râhda ve mübâyaʿası olmayan mahallerde Mübâşir yedinde olan mîrî akçasından mübâyaʿa olunup verile. Ve bâlâda zikr olunduğu vechile tefrîk-i neferâtda taʿyînât dahi tefrîk oluna. Ve ber-mûceb-i kānûn-nâme-i hümâyûn top ustası ve Yamak'ıyla her topa me'mûr on neferin [Ü2 182a] dördü sağda ve yamağıyla dîger dört neferi solda nişân vazʿ olunan topun yanında gideler. Ve sürʿat toplarına meʾmûr on nefer tüfeng-endâzların beşi sağda, beşi solda gideler. Toplar tertîb ile yola dizilüp, neferât yemîn ü yesârında önlerinde
'Alemdâr ve Oda-başı ve Vekîl-harc ve verâlarında Çorbacı gidüp, bir konakdan bir konağa dek Topçu ve 'Arabacı birbirinden ayrılmayup, âheste reftâr ile ‘azîmet ve kendülerine [Ü1 168a] taʿb-ı tarîk 'arız olup, teneffüs murâd eylediklerinde, cümlesi berâber eğlenüp, perîşân gitmamelerine ve yollarda fukarâya zarar ü ziyân etmamelerine zâbitân ihtimâm edeler. Ve aʿdâ ve eşkıyâ üzerine me'mûr olduklarında top atmak ve topu muhâfaza etmeğe dikkat edeler. Ve Âsitâne'den hareketlerinde yağmurluk ve kebelerin câme-dânlarına vazʿ ve nişânlu nîmtenleriyle yola gidüp, konak yerinde kebelerin geyeler. Ve bu ‘âdet, şehir ve kasabâta duhûl eder iken cârî olup, libâs-ı mahsûsların tagyîrden hazer edeler. Ve 'arabacıların bir ortası bir nefer Çorbacı ve Oda-başı ve Vekîl-harc ve ‘Alemdâr ve Sakā ve Aşcı Ustası ve Baş-karakullukçu ve yirmi nefer ‘arabacı halîfeleri ve yüz ‘Arabacı ve on nefer Karakullukçu ve iki nefer Serrâc ve dört nefer Naʿlbend ve iki nefer Marankoz ve iki nefer Çilingîr'den 'ibâret olup, bunların dahi yol taʿyînlerinin müfredâtı ve seferde lâzım gelan tavr u hareketleri yedlerine verilan taʿlîm-nâmede musarrah ve şurûtları Topçu şurûtuna tevfîk olunup, aʿdâ ve eşkıyâ üzerine me'mûr olduklarında, top ‘arabalarının yanında kıyâm ve bârgîr ve sâyir levâzımâtı muhâfazaya ihtimâm etmeleri ve top-keşân [Ü2 182b] bârgîrlerine lâzım olan mühimmât murûr-ı vakt ile fersûde oldukda, Mübâşir yedinde olan mîrî akçasından vefâ eyleyecek kadar mübâyaʿa câyiz olmak sûretleri taʿlîm-nâmelerinde tafsîl olunup, muktezâsı üzere ‘amel ü hareket etmeleri lâzım gelenlere tenbîh ü te'kîd olundu.
Zikr-i taʿlîm-nâme-i Topçuyân ve ‘Arabacıyân der-hengâm-ı meʾmûriyyet
Attribution
- Citation:
- "Zikr-i taʿlîm-nâme-i Topçuyân ve ‘Arabacıyân der-hengâm-ı meʾmûriyyet", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_269.html
Item Details
- Title:
- Zikr-i taʿlîm-nâme-i Topçuyân ve ‘Arabacıyân der-hengâm-ı meʾmûriyyet
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1212
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota