Hazîne-i Haremeyn-i şerîfeyn'in vâridât ü mesârıfatı ve muktezayât-ı zuhûrâtı ber-vech-i ta'dîl tanzîm ve usûl ü fürû'una halel gelmamek üzere râbıtası tahkîm olunmuşiken, galây-ı es'âr 'umûmen evkāf mütevellîlerin matlûb-ı iddi'âsına giriftâr eyleyüp, mâh-be-mâh vezâyif almağa me'lûf olanların vazîfeleri iki ve ba'zan üç ay te'hîr olunup, bu takrîb kirâren ve mirâren Rikâb-ı hümâyûn'u 'arz-ı hâl ile ta'cîz eylediklerinden gayri, 'imâretlerde matbûh nân ve sâyir me'kûlâtın ekle salâhiyyeti olmadığı ve Hazîne-i mezkûrenin dâd ü sitedi nakd sûretinde iken, me'mûrların tahsîl gāyilesinden te'azzüz ü istinkâfları emvâl-i mukāta'âtı evkāf mütevellîlerine havâleye ilcâ ve mütevellîler dahi nakd akça almadıkları 'illeti ile vaktiyle vazîfe edâ edemeyüp, mürtezikayı zîk-ı 'ayşa mübtelâ eyledikleri ve müsakkafâtdan hâsıl mu'accelâtın râbıtası kābil iken, 'adem-i tekayyüd ile o makūle mu'accelât derece-i ziyâ ü telefe vâsıl olduğu ve bundan sonra Haremeyn-i şerîfeyn'in kavânîn-i mu'teberesi tecdîd ve revâbıt-ı müstahsenesi te'kîd olunmadığı hâlde hazînesine [Ü1 162b] vehn-i küllî 'ârız olacağından başka, ahvâl-i [Ü2 176a] mürtezika perîşân ve hıdmetde kusûr-ı zarûrîleri nümâyân olacağı mir'ât-ı temâsül-i hakāyık-ı umûr olan tab'-ı Mülûkâne'de cilve-ger ve Haremeyn Hazînesi'nin hisâbı görülüp, îrâd ü mesârıf tahkīk olundukdan sonra, telâhuk-ı efkâr ile nizâma rabt olunmak irâde-i seniyyesi mukarrer olduğundan, bu makūle dekāyık-ı umûrda mişvârı ma'lûm olan Re'îsülküttâb-ı esbak Firdevsî Efendi husûs-ı mezkûrun ru'yet ü nizâmına me'mûr olmuşidi. İki yüz bir senesinden bed' ile îrâd ü mesârıfı hisâb ve sekiz yüz kîse fazla bulunup, gayr ez-ta'mîrât ve zuhûrât ber-vech-i mukāyese bir senelik mesârıf-ı mu'tâdesini dahi mîzân edüp, senevî kırk dokuz bin üç yüz yedi buçuk guruş fazla-i mâl-i Haremeyn te'ayyün eylediğini takrîr eylediği ve Haremeyn-i şerîfeyn'e mülhak bi'l-cümle evkāfın vukū' bulan müsakkafât mahlûlâtı, ta'mîrât mesârıfına ve mütevellîlerin matlûbları i'tâsına medâr-ı küllî iken, o makūle mahlûlât Mütevellî ve Kâtib ve Câbî miyânlarında iktisâm ve her ne kadar tenbîh ü ibrâm olunduysa sûret-yâb-ı nizâm olmamağla, fîmâ-ba'd Dâru's-sa'âde Ağası nezâretinde Haremeyn'e tâbi' evkāfdan, evlâda meşrûta olan evkāfdan ma'adâ bi'l-cümle selâtîn-i 'izâm ve vüzerây-ı kirâm ve sâyir sagīr ü kebîr ve te'bîd ve gayr-i te'bîd hân ve dükkân ve menzil ve bostân ve gayri gerek müstakıll ve gerek on hisseden bir hisse dahi olursa mahlûl olup, evkāfa râci' olanların mahâll ve hudûd ve müştemilât ve 'arsasının zirâ'ı ber-vech-i tahmîn bedeli beyânıyla, mütevellîleri taraflarından kâtiblerine inhâ ve Haremeyn Kalemi'nden mezâd kāyimesi [Ü2 176b] ihrâc ve Mütevellî'si ma'rifetiyle vakfın Dellâl'ına teslîm ve müzâyede ve inkıtâʿ rağbetiyle kimin üzerinde karâr eyler ise karâr-dâdesi keşîde olunup, [Ü1 163a] muʿtâd olan resmi baʿde'l-ihrâc muʿaccelesi Hazîne-i Haremeyn'e teslîm ü idrâc ve zahr-ı kāyimeye tahrîr ve Kalem'inden müste'ciri yedine verilan sûret mûcebince Mütevellî tarafından dahi tasarrufuna izin temessükü verilmek üzere nizâma rabt olundu. Şöyle ki, mahlûl olan müsakkafâtdan bâ-hatt-ı hümâyûn verilan mahlûlâtdan mâʿadâ mahlûlât-ı vakfın muʿaccelâtı Hazîne-i Haremeyn'e teslîm olunduğunu müşʿir Haremeyn Kalemi'nden sûret verilmedikçe vakıf tarafından temessük verilmamek, verilürse ʿamel olunmayup, müste'cir ve Mütevellî ve Kâtib ve Câbî te'dîb ve cihetleri refʿ olunup, ibkā olunmamak şurûtu derciyle âhara tevcîh olunmak ve bu mâdde içün başka defter tutulup, Ayasofya-i kebîr ve İstanbul Haremeyni evkāfının idaresi muʿaccelât-ı mahlûlâta mevkūf olmağla, vakfeyn-i mezkûreyn mütevellîleri inhâ ve senesi muʿaccelâtından Hazîne-i Haremeyn'de mâl, vakf olduğu Kalem'inden der-kenâr olunup, ʿarzlarıyla Kalem'inden verilan sûret mûcebince Hazîne-i Haremeyn'den verilmek ve maʿadâ mâl-i muʿaccelâtdan hatt-ı hümâyûn sâdır olmadıkça, bir mahalle akça harc u sarf olunmayup, başkaca hifz olunmak ve bin iki yüz on senesinden bu âna gelince evkāf-ı Haremeyn'in vukūʿ bulan mahlûlâtı ketebe ve hademesinden su'âl ve zâhire ihrâc ve muhâsebâtı ru'yet olunmayan evkāfın muhâsebeleri ru'yet olunmak husûsâtı, Nâzır-ı Vakf olan Dâru's-saʿâde Ağası [Ü2 177a] hazretleri tarafından bâ-takrîr ʿarz-ı huzûr-ı Mülûkâne kılınup: “İşbu tahrîr mahalline kayd ve fîmâ-baʿd düstûru'l-ʿamel tutulup, iktizâ eden mahallere ʿilm ü haberleri verile” deyü şeref-rîz-i sudûr olan hatt-ı hümâyûn, Haremeyn Muhâsebesi Kalemi'ne kayd ve İstanbul ve Üsküdar ve Galata ve Hâsslar ve Burusa ve Edirne ve Gelibolu kadılarına hitâben evâmir-i şerîfe ısdâr olundu. [Ü1 163b] Ve selâtîn-i ʿizâm hazerâtının Haremeyn-i şerîfeyn nezâretinde olan ʿimâretleri uncularına senede küllî mebâliğ sarf olunur iken, tabh olunan fodulalar içün baʿzı ʿimârete çörekçi hâssı ve baʿzısına etmekçi hâssı verdiklerinden, ekseri gayr-i me'kûl ve mürtezikanın bu sebeble derece-i iztırâbları hayyiz-i gāyete mevsûl olup, Evkāf-ı selâse ʿimâretlerinde tabh olunan fodulaların dahi fi'l-asl birbirine mugāyereti derkâr iken, taşralardan râyici üzere mahsûs hinta celb ve iştirâ olunduğundan, fodulaları ʿale's-seviyye çörekçi hâssından ma'mûl gibi olup, Haremeyn evkāfı fodulalarının dahi Evkāf-ı selâse misillü baʿde'l-yevm ʿale's-seviyye hâss tabh olunması zımnında iktizâ eden elli bin kîle hınta İrâd-ı Cedîd Defterdârı Efendi ma'rifetiyle Tuna ve Kara-deniz taraflarından râyici üzere tertîb ve sefâyin istîcârıyla celb olunmak ve iki yüz iki senesi Cumâdelâhıre'si gurresinden bed' ile 'ale's-seviyye minvâl-i meşrûh üzere tabh olunmak ve etmekçi hâssıyla mukayyed olan 'imâretlerinden kayd-ı mezkûr terkīn olunmak husûsları mübârek Rikâb-ı kâm-yâb-ı Husrevâne'ye ‘arz ü istîzân olundukda, mûcebince tanzîm olunmak bâbında hatt-ı hümâyûn şeref-yâfte-i sudûr olmağla, [Ü2 177b] nizâm-ı mezkûr Haremeyn Muhâsebesi'ne kayd ve evkāfa ve İrâd-ı Cedîd tarafına başka başka ‘ilm ü haberleri verildi.