Vukūʻât-ı müteferrika

Nebât u hayvânâta bi-hasebi'z-zâhir sebeb-i nümüvv ü intiʻâş olan sehâb-ı mâtır baʻzı mahallere mütekātır olup, etrâf-ı Âsitâne'de bir müddetden berü nüzûl-ı bârân müteahhir olduğundan, cüdûbet ü galâ ve fikdân-ı hısb u rehâ efkârıyla baʻzı galat-endîş üftâde-i matmûre-i ızdırâb u teşvîş oldu. ʻAvâm-ı nâs zuʻmuna göre miyâha kıllet ve giyâha ihtirâk u safret tareyânı agleb-i ihtimâl iken, "fe-in lem yusbirhâ vâbilün fetallün" mantukunca füyûzât-ı eshâr-ı nâmiye-bahş ile pîrâmen-i Âsitâne'de vâkiʻ olan çerâ-gâh u mezâriʻ kesb-i tarâvet ve mehâzin-i mîyâhda el-hâletü hâzihî tekarrür eden kesret ü bereket tekzîb-i zünûn-ı ehl-i şe'âmet eyledi. Aferînende-i besâyit ü mürekkebât ve Rûzî-dehende-i kâffe-i mahlūkāt zuhûr-ı kudret ü meşiyyetini baʻzan esbâb-ı zâhireye rabt etmiş ise dahi, katʻâ li-mâddeti'ş-şübheti müzâvele-i ʻamel ve istiʻmâl-i âlete i[f]tikârı olmayup, bi-lâ-ʻilletü mine'l-ʻileli halk u ihtirâʻ ve îcâd u ibdaʻda teʻayyün-i kemâl-i kudreti dahi iclâ-yı bedîhiyâtdandır. İnnemâ emrühû iza erâde şey'en en-yekūle lehû kün fe-yekûn idrâk-i hükm-i hufyesinden ve rû-pûş-i gaflet olan erbâb-ı zevâhiri inkilâb-ı derûn ve iztırâb-ı gûnâ-gûndan tahlîs içün bu esnâda gamâm-ı latîfü'l-insicâm dahi feyezân edüp, besâtîn ü mezâriʻ-i irvâ [215b] ve hadâyık u merâbiʻi iskā eyledi. Iskātü't-tedbîr nâm kitabında ʻAtâʼullâh İskenderî'nin "Meselü'l-‘abdi me‘allâhi kemsûʼeseli dayfin nezele ‘alâ-melikin kerîmin fî-dârihî fe-hakka ‘alâ-zâlike'd-dayfi en-lâ yehtemme bi-me'kelin ve-lâ meşrebin li-ennehû in-fe‘ale zâlike kâne zâlike tühmeten li'l-meliki ve sûe zannin min-hü bihî" kelâm-ı hikmet-nizâmı mahall-i yakîn ü irşâd ve sebeb-i temekkün-i ittikâl ü i‘tikāddır. Hâsköy Aʻyânı Süleymân Hâsekî aʻyânlık istikrâriyçün dağlı eşkıyâsını da‘vet ve zâhiren ve bâtınen iʻânet ile tahrîb-i memleket etdirdiği vâsıl-ı sem‘-i Veliyy-i devlet olup, merkūmun ve aʻyânlık tahsîlinde müzâhim ü şerîki olan şahsın izâlesi irâde ve bu husûslara meʼmûr Vezîr ‘Ali Paşa tarafına emr-i ‘âlî firistâde olunmuşidi. Şahs-ı merkūm muktezâ-yı emr-i kazâ-cereyân ile ser-bürîde-i hizlân ve mezbûr Hasekî keyfiyyete vukūf ile girîzân ve Âsitâne-i saʻâdet'e gelüp, kûşe-gîr-i ihtifâ olduğu sâmi‘a-resân-ı erkân olup, fi'l-hâl teftîş ü tenkīb ve ele getürülüp, Serây meydânında cezâsı tertîb olundu. Rumeli vâlîlerinin kürsî-yi eyâletleri olan belde-i Manastır'da bu esnâda kaht ü galâ zuhûr etmekten nâ[ş]î zuʻafâ-yı memleket sûret-i istirhâmda mahkemeye şitâb u sürʻat edüp, şekvâları gavgāya ve niyâz u istidʻâları başka ma‘nâya müncer ve giderek mahkemeyi nişân-gâh-ı hışt u hacer eylediklerine kanâʻat etmeyüp, ferdâsı cemʻiyyet ile Paşa Kapusu'na hücûm ve bu kazıyye Rumeli Vâlîsi'ne ma'lûm olduğundan, Serây'ın der ü dervâzesin sedd edüp, o hılâlde baʻzı hod-nâ-şinâsân-ı vilâyet remy-i senge mübâşeret ve giderek sevret ü hiddetleri teskîn ve bu cemʻiyyete sebeb Evlâd-ı Fâtihân Çerî-başısı Emîn Ağa olduğu zann u tahmîn olunmuşidi. Merkūm ise mukaddemâ dağlı eşkıyâsına meʼmûr ve evkātı [216a] tertîb-i levâzım-ı mühimmeye mahsûr olup, mukaddemât-ı fitneden bî-haber ve eyyâm-ı kaht u galâda bu makūle ihtifâl ve cemiyyet-i nâs vukūʻ bulageldiği mukarrer iken, müşârun ileyhin merkūm hakkında müstemirr olan gayz-ı sâbıkına bu mâdde ‘ilâve olup, istîsâlini ızmâr ve ‘alenen izâlesinde mahzûr-ı küllî zuhûr edeceği bedîdâr olduğundan, şebeke-i ihtidâ ile iktinâs olunmasını hulâsa-i efkâr edüp, bazı husûs müzâkeresiyçün merkūmu ihzâr ile isnâd olunan cerâyimini ta‘dâd ve bi'n-nefs üzerine sell-i hançer-i bîdâd eylediği hînde mukaddemâ der-kemîn eylediği âdemler dahi zuhûr ve hançer üşürüp merkūmu ni'met-i hayâtdan dûr eylediler. Müşârun ileyh merkūmun ser-i maktûʻunu mahsûs Tatar ile Âsitâne'ye irsâl ve İskenderiyyeli'ye muʻayyen ü hemhâl ve: "Bu mâddede bi'l-istiklâl mûceb-i fitne vü ihtilâl olduğunu îmâ ve bu esbâb ile izâlesi lâzım geldi" deyü iş'âr u inbâ edüp, mezbûrun hakkında emr-i ‘âlî sâdır olmadığına binâ'en, siyâset-gâh-ı eşrâr olan Serây meydânına ser-i maktûʻu vaz olunmayup, vedîʻa-i mezâr istitâr olundu. Merkūm hakkında eğerçi bir iki defa emr-i ‘âlî sâdır olmuşidi. Ancak zâtında bir merd-i müteʻayyin ü nâm-ver ve Rumeli taraflarında vak u şöhreti âfâka beraber olduğundan gayri, Muhâdiye Cengi'nde bâlâ-nişîn-i meclis-i erbâb-ı zafer ve bâ-husûs Maçin Vakʻası'nın def‘a-i sâniyesinde iki bin kadar dâl-fes ve âl-nîmtenlü ‘asker ile Ordu-yi hümâyûn'a gelüp, izhâr-ı kerr ü ferr ve sebeb-i tekavvî-yi kulûb-ı ehl-i sefer olmuşidi. Velîyy-i niʻmeti olan Devlet-i ‘aliyye'ye ihânet ve tavk-ı itâ‘at-ı Hâlifetü'l-müslimîn'den gerden-keş-i muhalefet olan şahs-ı küştenîye fi'l-hakīka i'ânet edüp, bu defa ihtilâl-i beldeye dahi ‘illet oldu ise mazhar-ı [216b] mücâzât olmuş ve illâ isnâd olunan mâddede medhal ü sun'ı olmayup, sihâm-ı erbâb-ı nifâka hedef ve yakīn ifadesinden ‘ârî, zann u gümân-ı sırf ile telef olduysa, Devlet-i 'aliyye'ye lâzım bir merd-i kar-güzâr beyhûde yere dest-bürd-i gadr-i rûzgâr olup, müste'sılı makdûh u medhûl ve rûz-i cezâd Min-kıbeli'r-Rabb mes'ûl olacağı ittifak-kerde-i erbâb-ı 'ukūldür.
Attribution
Citation:
"Vukūʻât-ı müteferrika", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1789_367.html
Item Details
Title:
Vukūʻât-ı müteferrika
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1208
Source:
Yavuz Bülbül
Format:
text/plain
Language:
ota