‘Azl-i Şeyhulislâm Hamîdî-zâde Efendi ve nasb-ı es-Seyyid Yahyâ Tevfik Efendi

Yektâ-süvâr-ı halbetü'l-fazl ve'l-kemâl olan Hamîdî-zâde Efendi vaz'-1 esâs-1 kadîmîsine vehn ü indirâs-ı ‘ârız olan tarîkin tashîhine saʻy-ı belîğ ve süfehâ-yı tarîki ihâfe vü ıslâh ve hâlîle mukayyed olanların merâm u maksûdların incâh husûslarında himmetini bî-dirîğ edüp, ancak mizâc-ı zemâna fâsid ve şiddet-i siyâset ebnâ-yı zemânı neşr-i ürcûfeye kāsıd eyledikden gayri, zecr ü ta‘nîfde riʻâyet-i hadd-i iktisâd etmeyüp, ihtiyâr-ı semt-i tefrît ve Sadr-ı cedîd ile dahi miyânelerinde bürûdet tehayyül olunup, Meşîhat'dan infisâli müşârun ileyhi tenşît eder mülâhazasıyla ‘azl olunup, İncir Köyü'nde ikāmet ile meʼmûr ve mesned-i Fetvâ ile Re’îsü'l-‘ulemâ ve Nakībü'l-eşrâf olan es-Seyyid Yahyâ Tevfik Efendi mesrûr oldu. Nekābet-i eşrâf bu mülâbese ile münhall olup, sâbıkā Edirne Kadısı olan Fâyiz Efendi şerîfü'n-nesl ve ‘arîku'l-asl olduğuna binâ'en, mansıb-ı mezkûr ile nâyil-i dest-mâye-i hubûr oldu. Baʻzı erbâb-ı ‘ukūl der ki: "Hamîdî-zâde Efendi'nin mesleği hûb ve tavrı mergūb ve fi'l-asl dâmeni pâk ve muʻtemed ü emîn ve ‘ilmiyle ‘âmil bir zât-ı hakīkat-bîn olup, islâh-ı tarîke yoluyla mübâșeret ve cezr ü ‘unf emrinde i‘tidâle riʻâyet ve teʼennî vü tedrîc ile umûruna mübâderet etse idi, vaktinde ‘ilm ü kemâl-i [79a] revâc-dâşte-i iştihâr ve hadd-şinâsân-ı rûzgâr edebini takınup, tehzîb-i ahlâk ve tathîr-i aʻrâk fezâyilini nükāve-i efkâr ederler idi." Tetâvül-i ezmâne ile fesâd bulmuş tarîki müddet-i kalîlede hey'et-i asliyyesine i‘âde ve menâsıb-ı ‘ilmiyyeye erbâbını vaz‘ u nihâd ederim, zuʻmuyla bilâ-te'ennî muktehim-i gamerât-ı hümûm u meșâk ve muzga-i efvâh-ı erbâb-ı nifâk olup, saʻyi hebâ-yı menşûr ve bi'z-zarûre hıdmeti gayr-i meşkûr oldu. Hükemâdan menküldür ki, müdebbir-i mizâc-ı maslahat olanlar mücerreb ü bî-garaz oldukları hâlde imtidâd-ı vakt ile istiklâlleri şartdır. Zîrâ ‘avârız-ı mefâsid-i mülkiyye mürûr-ı duhûr ile enfüs-i nâsda rîşte-gîr-i istikrar olup, izâlesi defaten gayr-i mümkin ve 'ala-külli-hâl tedrîc ü te'enniye muhtacdır. Umûrunda ‘acele edenler ekser-i ahyânda hâsir u hayib ve belki sâyesinde mazalle-nişîn-i istirahat olduğu Devlet'e mûceb-i mehâlik ü muʻâteb olacağı zâhirdir.
Attribution
Citation:
"‘Azl-i Şeyhulislâm Hamîdî-zâde Efendi ve nasb-ı es-Seyyid Yahyâ Tevfik Efendi", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1789_124.html
Item Details
Title:
‘Azl-i Şeyhulislâm Hamîdî-zâde Efendi ve nasb-ı es-Seyyid Yahyâ Tevfik Efendi
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1205
Source:
Yavuz Bülbül
Format:
text/plain
Language:
ota