Su'-i kasd-ı kefere-i Portekiz be-sevâhil-i Hicâziyye

Portekiz keferesinin an-asıl mukîm oldukları memleket Sebte boğazının cânib-i yemîninde İspanya miyânesinde vâki‘ ve tâife-i efrencin medâr-ı ta‘ayyüşleri ancak madde-i ticârete münhasır olduğu mütevâtir ve şâyi‘ olduğuna binâen leyl ü nehâr tavâif-i mezkûre idâre-i perkâr-ı efkâr ve ihtirâ‘-i etvâr-ı hiyel-âsâr eyleyerek teksîr-i menâfi‘ ve tahsîl-i meclûbât ve bazâyi‘ etmek içün gûnâ-gûn mehâlik ve mehâvife iktihâm ve envâ‘ irtikâbât-ı mekrûheyi kabûl ve iltizâm eyledikleri zâhirdir. İkiyüz sene mukaddem Portekiz tâifesi mahall-i merkümdan techîz-i sefâin ve merâkib ve Bahr-i Muhît-i Marakeş ve Cezayir, Kanarya ve Akburun önlerinden şemsin Cedy burcunda olduğu vakitler Bahr-i Gine'yi güzârdan sonra harâreti tâkat-güzâr olan hatt-ı istivânın tahtından Sudan iklîmini ve Cibâl-i kamer'i dolaşarak bahr-i Kafare'den Ümid burnunu geçüp bahr-i Zencibâr (170-a) ve Bâb-ı Mendeb ve sevâhil-i Habeş ve Yemen önlerinden mürûr ve akālîm-i Hindiyyeden vâfir mahallere gerek Portekiz ve gerek İngiliz ve gerek Françe küffârı envâ‘ hiyel ile istîlâları ma'lûm ve meşhûr olup bu esnâda zikr olunan Portekiz kaferesi tevsîʿ-i dâire-i maʿîşet fikr-i bâtılıyla sevâhil-i Hicâziyyeye sû'-i kasd niyyetinde olup donanma tertîb eyleyeceği şuyûʿ bulduğuna binâen haberin sıdk u kizbe her ne kadar ihtimâli var ise dahi sevâhilin istihkâmı riʿâyet-i levâzım-ı ihtiyâtdan maʿdûd ve me'mûrları vakt ü zamân mürûrundan evvel îkāz etmek husûsunun nefʿ ü fâidesi inde'l-ʿukalâ melhûz ve meşhûd olduğuna binâen Basra körfezinde vâkiʿ olup Devlet-i aliyye zabt ve hükmünde olan sevâhil ve iskeleleri hıfz u hırâset etmek bâbında Bağdâd vâlîsine ve Süveyş iskelesinin te'mîni içün Mısır vâlîsine ve şeyhü'l-beledine ve Şâm vâlîsi inşâ-Allâhü teʿâlâ bu sâl-i huceste-fâlde kāfile-i hacc ile Mekke-i mükerreme'ye vusûlünde Cidde vâlîsi ve şerîf hazretleri ve sâir erbâb-ı vukūf ile Cidde-i maʿmûrenin esbâb-ı muhâfazasını müşâvere ve müzâkere edüp iktizâ eden tedâbîr-i lâzımeyi icrâ ve Şâm'dan azîmetinde âdetden zâid top ve cebehâne ve baʿzı levâzım maʿan istishâb edüp tez elden istihkâmı muktezî olduğu hâlde müstashabı olan mühimmâtdan lüzûmu kadarını ifrâz ve Cidde'ye îsâl ve baʿdehû ne lâzım olur ise tahkīk etdikden sonra arz u tahrîr etmek bâbında başka başka evâmir ve makām-ı sadâretden tahrîrât-ı mü'ekkede tahrîr ve irsâl olundu, ve Basra'nın bir müddetden berü ihtilâli hasebiyle nizâmı elzem ve bâ-husûs (170-b) muhâfazasıyçün sefâinin vücûdu ehemm olduğuna binâen bundan akdem Basra'da mukîm İngiltere balyosu maʿrifetiyle İngilterelü'den altı aded sefâinin iʿmâli irâde olunup elli bin guruş bahaları dahi verilmişidi, tâife-i merküme cânibinden mukaddemâ bir kıtʿa ve bu defʿa dahi ikişer direkli şapar taʿbîr olunur iki kıtʿa vürûd eylediği ve nefs-i Bağdâd'da dahi bir kıtʿa baştarde ve bir kıtʿa kebîr şapar ve bunlardan gayri birkaç kıtʿa sefâin müşârün-ileyh maʿrifetiyle inşâ olunmuş olmağla gerek müşârün-ileyhin inşâ etdiği ve gerek İngilizlü maʿrifetiyle el-yevm hâzır olan üç kıtʿa sefâin muhâfazaya kâfî olduğun Bağdâd vâlîsi müşârün-ileyh bu defʿa mahsûs tahrîrâtiyle ifâde etmekle havâdis-i merkümenin şuyûʿu esnâsında Basra körfezinde zikr olunan sefâinin hâzır ve âmâde bulunması ittifâkıyyât-ı haseneden olduğu bî-iştibâhdır, kaldı ki Cidde'nin bu senelik ancak bu vechile nizâm ve istihkâmı mümkin olup Cidde vâlîsi Vezîr Elhâc Mustafa Paşa vusûlünde kalʿanın taʿmîri ve top ve mühimmât-ı kâfiyyenin tanzîmi husûsuna ne vechile ikdâm ü himmet olunmaludur, avdet-i hacda arz edüp taʿmîr-i kalʿa pek ehemm görüldüğü hâlde taʿmîre mübâşeret olunup tekmîl oluncaya dek toprakdan kalʿa yapmak ve hac ordusundan minvâl-i muharrer üzere top ve mühimmât almak husûsları dahi mü'ekkeden Cidde vâlîsine ve emr-i muhâfazada müşârün-ileyh ile yek-sâk-ı ittifâk olmak zımnında şerîf hazretlerine evâmir-i aliyye ısdâr olundu.
Attribution
Citation:
"Su'-i kasd-ı kefere-i Portekiz be-sevâhil-i Hicâziyye", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_163.html
Item Details
Title:
Su'-i kasd-ı kefere-i Portekiz be-sevâhil-i Hicâziyye
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1199
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota