[M2 287] Rusya İmperatoriçesi Katerina ʿan-asl Nemçe herseklerinden birinin kızı olup, Moskov İmperatoru'na âyînleri üzere varup, hevâ-yı zabt-ı mülk derûnunda cevelân ve Orloflar'ı bu sırra âşinâ ederek, rabt-ı peyvend ü peymân ve mülk-i Rus tarafına teveccüh eyledikde, merkūmları tasarruf u idârede enbâz ve belki her birini rüteb-i sâmiye ile mümtâz eyleyeceğini ifâde ile hem-râz etmişidi. Merkūmlar birkaç birâder olup, levâhik u hevâdârları dahi mütekessir bulunduğundan, fiʿl-i mezkûru bağteten icrâ ve İmperatorun mülk-i vücûdunu ifnâ eylediler. Oğlu sabî bulunup, idâre-i umûr zımnında mâder-i bed-ahteri olan Katerina nâzır-ı mutlak ve birkaç günden sonra İmperatorluğ'a nefsini elyak görüp, Rusya müteneffislerini rütbe vü ihsân ile memnûn ve ʿale'l-husûs Orloflar'ın kadr u iʿtibârlarını efzûn etmişidi. Vâris-i mülk olan İmperator-i maktûlün oğlunu terbiyeye taraftarlarının baʿzısını taʿyîn ve hadd-i bülûga resîde oldukda, müstaʿiddân-ı hevâ vü hevese ʿillet-i iftinân olan duhterân-ı sîm-ber ve kenîzegân-ı sanem-peykeri üzerine teslît ile meşk u ʿaşk ve taʿlîm-i fisk etdirerek, hevâsını o tarafa munsarif ve kendüsü kayd-ı hayât ile bi'l-istiklâl İmperatorluğa mutasarrıf olup, Nemçe ve Prusya ile birkaç defʿa mütevâliyen tarh-ı kurʿa-i kâr-zâr ve baht-ı sâz-kâr ile galebesi nümû-dâr olduğundan, Rusyalu her hâlde irâdesine inkıyâd ve hubb ü şegaf ile itâʿatinde ittihâd gösterdiler. Kazak tâyifesinden Soganşef nâm bir şahıs, mesfûrenin zulmünden ve sefer tekarrubu ile kesret-i tekâlîfinden reʿâyâyı himâyet ve defʿ-i mezâlim ü mazarrat ile vâris-i mülkü makāmına ikāmet etdirmek daʿvâsıyla hurûc edüp, Dörinburg nâm mahalli zabt ve kat'î çok esliha ve âlât-ı harbî istimlâk ve muʿârızlarını ihlâk edüp, zindanda olan mahbûsları ıtlâk ve etrâfa neşr-i evrâk ederek, haylî yığınak peydâ eyledi. Maktûl İmperatorun cânibdârları bu keyfiyyetden memnûn oldular ise dahi, Orloflar'ın kuvve-i şekîmeleri iʿlân-ı ʿisyâna mâniʿ olup, Rusya memâlikine ʿazîm ihtilâl ilkāsından sonra, İmperatoriçe gümâşteleri yedinde mesfûr Soganşef ve tevâbiʿinin ekseri maktûl ve mesfûrenin kuvve-i [M2 288] istidrâciyyesiyle, diyâr-ı Rus'da misli nâdir zorbâ dağdağası hayyiz-i zevâle mevsûl olduğu ihbârı, Ordu-yi hümâyûn'da kesb-i iştihâr eyledi. Mesfûrenin bu hâdise-i nâgeh-zuhûr takrîbi ile zevâli muntazar-ı erbâb-ı ʿukūl iken, [mısra]: İnne'l-kelâme tavîletü'l-a'mâr mefhûmunca defʿ-i gāyile ve zemân-ı mutetâvile ihtilâsıyla, düvel hakkında tevlîd-i umûr-i hâyile edüp, hâlike oldukdan sonra Rusyalu'nun bahtı bergeşte ve zücâc-ı pâre-i sevretler şikeste oldu.