Havâdisât-ı müteferrika

Şıkk-ı Sânî olan Göynüklü Ahmed Efendi, müsinn ü ihtiyâr ve yüz yaşını mütecâviz bir pîr-i emekdâr olup, bu esnâda hulûl-i ecel-i mevʿûdiyle vefât ve mansıbı ile mülakkab Sâlih Efendi kesb-i hayât eyledi. Enderûn-i hümâyûn'dan muhrec Hattât ʿAbdî Efendi, Şıkk-ı Sâlis Defterdârı nasb olunmuşiken, ol dahi çok geçmeden terk-i hayât-ı müsteʿâr ve ʿÂrifî dâmâdı Süleymân Bey, mansıb-ı mezkûr ile ihrâz-ı mâye-i mesâr eyledi. Tüvângerân-ı zemâneden Haleb Kethudâsı demekle ʿarîf Mustafa Ağa, bir müddetden berü meflûc u nahîf ve bu esnâda rûh-i latîfi âzâde-i cism-i kesîf olup, [mısra]: Kad yecmaʿu'l-mâle gayra âkilihi mefhûmunca sarf ü bezlinden lerze-nâk olduğu emvâl ve tuhaf-ı gûnâ-gûn dâhil-i dârü'l-hizâne-i hümâyûn oldu. Mukātaʿât-ı cesîmeden Duhân Gümrüğü, bundan akdem baʿzı kimselerin ber-vech-i mâlikâne ʿuhdelerinde olup, eşiddâʾ-i mültezimîn yed-i vâhidden iltizâm ile vâfir mâl tahsîl ü igtinâm ve ashâb-ı mukātaʿanın bedel-i iltizâmları ve mîrîsi verildikden sonra taraflarına katʿî çok meblağ kaldığını ve taraf-ı mîrîden baʿzı muʿtemidân-ı devlete ilzâm olunduğu hâlde mîrîye nefʿ-i ʿazîm terettüb eyleyeceğini baʿzı erbâb-ı istîfâ ifâde vü iʿlâm eylediğine binâʾen, sevkinde mazarrat ve ashâb-ı mukātaʿaya hasâret olmadığından gayri, Beytü'l-mâl-i Müslimî'ne sebeb-i kesret olduğu mütehakkak olduğundan nizâmına mübâşeret ve ashâb-ı mukātaʿanın hisselerine göre muʿacceleleri bi't-temâm cânib-i mîrîden iʿtâ ve cümlesi irzâ olundukdan sonra Gümrük-i mezbûr, Sultân Kethudâsı ʿAli Ağa'ya ber-vech-i emânet tefvîz olunup, senevî hâsılâtdan fi'l-hakīka vâfir mal istihsâl ve umûr-i mühimmeye sarf içün hazîne-i Sultânî'ye idhâl olundu. Müstevlî-yi mülk-i İrân olan Nâdir Şâh tarafından baʿde'l-musâleha Devlet-i ʿaliyye'ye baʿzı tuhaf ü nevâdir tertîb ü ihdâ ve Hânân-ı İrân'dan Mustafa Hân ile Bağdâd'a vusûlü, Bağdâd Vâlîsi Vezîr Süleymân Paşa tarafından inhâ olunup, Hân-ı mezkûrun Âsitâne'ye îsâli esbâbına teşebbüs üzere iken, Nâdir Şâh defîn-i hâk-i siyâh ve Mustafa Hân dahi hedâyâyı terk ve ʿAcem diyârına doğru rû-be-râh olmuşidi. Bu esnâda hedâyâ keyfiyyeti [M1 157] Vezîr-i müşârun ileyh tarafından tekrâr zebân-âver-i tezkâr ve Âsitâne-i saʿâdet'e isticlâbı husûsu sûret-i istîzânda işʿâr olunduğuna binâ'en, irsâline dâ'yir emr-i hümâyûn sudûr ve ol dahi hedâyâ-yı mezkûreyi mashûben bi's-selâme Selâm Ağası'yla maʿrûz-i ʿatebe-i Şehriyâr-ı vakūr etmişidi. Zikr olunan hediyye kavâyimi, zeheb-i hâlisden masnûʿ ve baʿzı mahallerine elmâs ve sâyir cevâhir mevzûʿ olunmuş Taht-ı Tâvûsî nâm neşîmenden ve baʿzı tefârîk-ı ʿAcem'den ʿibâret idi.
Attribution
Citation:
"Havâdisât-ı müteferrika", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_329.html
Item Details
Title:
Havâdisât-ı müteferrika
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1172
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota