Nizâm-dâden be-mukātaʿât-ı Evkāf-ı Haremeyn

Zikr olunan mukātaʿât ez-kadîm Dârü's-saʿâde ağalarının nezâretinde olup, ilzâm ve iltizâm dahi re'y ü irâdelerine müfevvaz olunduğundan, semtlerinde bulunan eşiddâ'-i mültezimîn kurâ ve kasabât ehâlîsini tazyîk u izʿâc ile cemʿ-i mâl ve hazîne-i hakīkiyye hükmünde olan reʿâyâyı muztaribü'l-hâl eylediklerinden gayri, ʿibâd-ı zaʿîfetü'l-eyâda olan mazarratları nefislerine ʿâyid ve Haremeyn Hazînesi mahrûm-i nefʿ-i zâyid olduğu ve mukātaʿât-ı mezkûre mîrî mukātaʿâtı gibi emvâl ve fâ'izâtı aklâmda mukayyed olmayup, fakat Haremeyn Muhâsebesi kaleminin ʿatîk defterlerinde kadîmden mukayyed olan mâl-ı vakf maʿlûm ve fâyiz ü nemâsı mechûl ü mevhûm ve bu takdîrde beher sene vâfir fazla peydâ ve birkaç şahıs beyninde hân-ı niʿamâ gibi gāret ü yağma olup, bu fesâd-ı sarîhden hâsıl olan vizr-i cesîm ve vebâl-i ʿazîm âvîhte-i gerden sâhib-i dîhîm olacağını Şehriyâr-ı zemân tahkīk ve bu mâdde-i lâzimü'l-iʿtinânın ber-vech-i tetkīk nizâm ve tensîkına şurûʿ olunup, istihsâl-i esbâbı verâsında bir râbıta-i kaviyye ile tevsîk olunmasını irâde buyurmalarıyla, binâ'en ʿalâ zâlik Haremeyn Evkāfı mukātaʿâtının fi'l-asl mukayyed ve mazbût olan mâl ve vakıfları ne mikdâra bâliğ olur ve birkaç seneden berü cârî olan iltizâmât hâsılâtı mültezimlerden baʿde't-tashîh mahsûlât-ı mezkûre ne mahalle sarf ve ne mikdâr fazla iktizâ eder, başka başka hesâb ve tahkīk olunup, defterleri ʿarz olunmak bâbında mufassal ve meşrûh hatt-ı hümâyûn ısdâr buyurmalarıyla, fi'l-hâl Haremeyn Müfettişi ve sâbık ve lâhık Cizye muhâsebecileri ve Muhâsebe-i Haremeyn Kalemi kîsedârı [M1 103] ve sâyir erbâb-ı vukūf Bâb-ı ʿâlî'ye ihzâr ve ve mukaddemâ daʿvet olunun cenâb-ı Fetvâ-penâhî dahi teşrîf buyurup, hatt-ı hümâyûn izhâr ve me'âli cümleye tefhîm ü işʿâr olundukda, defterler tetebbuʿ ve istikrâ ve her keyfiyyet mâdde be-mâdde istiksâ olunarak tahkīkātlarını ʿarz u takdîm edeceklerini ferâde ferâde ifâde ve inhâ etmişler idi. Birkaç günden sonra harc ve masraf defterlerini tanzîm ve el-yevm elli bir bin guruş der-kîse olduğunu ve bundan başka maʿlûmâtları olmadığını beyân ü tefhîm eylediler. Kazıyye maʿlûm olduğundan fî-mâ-baʿd mukātaʿât-ı Haremeyn mîrî ve sâyir emvâl umûruna nezâret-i mutlakası olan Defterdâr-ı vakt bulunan zevât maʿrifetleriyle tâliblerine fürûht olunup, bedel-i iltizâmât Hazîne-yi hümâyûn'a vazʿ ve Haremeyn-i şerîfeyn'e müretteb olan Surre-i hümâyûn ifrâz ve Surre Emîni bulunanlara teslîm ve evkāf-ı sâyirenin ʿimâretleri mesârıfı ve aklâmda mukayyed olan vezâyifleri dahi ber-mûceb-i sûret Hazîne-i hümâyûn'dan vaktiyle ihrâc ve mütevellîler yediyle iʿtâ ve fazla-i evkāf lede'l-iktizâ yine umûr-i Haremeyn'e sarf olunmak içün Hazîne-i hümâyûn'da hıfz olunmak ve mukātaʿât ve tevliyyet- lerin ekserîsi Yazıcı maʿzûllerinde ve teberdârân ve ağa çukadârlarında bulunup, üzerlerinden cümlesi refʿ ve bundan böyle o makūle mukātaʿât merkūmlara verilmeyüp, âhar tâliblere verilmek ve Dârü's-saʿâde ağaları'nın nezâreti ve yazıcıların kitâbeti hasebiyle fâyiz-i mukātaʿâtdan mikdâr-ı kifâye şey taʿyîn olunup, nezâret ve tezâkir-i vezâyif ve muhâsebât kendü mühürleriyle makbûl ü muʿteber olmak üzere şeref-yâfte-i sudûr olan hatt-ı hümâyûn iktizâ eden aklâma kayd ü sebt olundu. Ve Dârü's-saʿâde Ağası ve Hâzin-i Şehriyârî ve Silahdâr Ağa hâsları dahi ilgā olunup, bunlar dahi defterdârlar maʿrifetleriyle furûht ve bedel-i iltizâmı hazîneye vazʿ ve fazla-i maldan hâs mukābili mûmâ ileyhime mikdâr-ı vâfî şey tahsîs olunup, hâslar kalemine kayd ve mukātaʿaya ʿilm ü haber verildiğinden gayri ʿahd-i Sultân-ı Mahmûd Hânî'de münʿadim olan Beşir Ağa'nın, Mora'da olan vakf-ı müsteciddi ve Nur-i ʿOsmânî'ye istihlâs olunan Menemen Mukātaʿası refʿ ve aslı üzere ibkā ve bu murâd içün dahi mufassal hatt-ı hümâyûn ısdâr olundu.
Attribution
Citation:
"Nizâm-dâden be-mukātaʿât-ı Evkāf-ı Haremeyn", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_248.html
Item Details
Title:
Nizâm-dâden be-mukātaʿât-ı Evkāf-ı Haremeyn
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1171
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota