Memleket-i Mısır'da teferruʿ eden Melik Gavri'nin bâʿis-i îcâd-ı rafz ve ilhâd olan Şah İsmâʿîl ile ittihâdını tahkīk ve mukaddimât-ı müberhene ve tedbîrât-ı müstahsene ile miyânelerini tefrîk edemeyüp, encâm-ı kâr Mercidâbık nâm mahalde tekābül-i saf- feyn vukūʿuyla câme-i hayâtını temzîk eyledikde, baʿzı mahallere zabt eylediği evkāfı ʿulemây-ı vakt ilgā içün müteʿaddid fetvâ vermişler iken, kemâl-i mürüvvet-i Mülûkâne'lerinden evkāfları ibkā ve idrârât ve vezâyifi verilmek [M1 10] zımnında emr-i celîli'l-fehvâ iʿtâ bu hâssa dahi sâ'ir devletlerde bulunmadığı gün gibi zâhir ü hüveydâdır. Haremeyn-i şerîfeyne etdikleri taʿzîm ü tevkīr ve o mübarek buk'alarda emr-i binâya ve icrây-ı mâye refte refte sarf eyledikleri mâl-ı vefîrden başka e'imme vü hutebâ ve fukarâ vü zuʿafâ ve mücâvirîn ü mesâkîne beher sâl irsâl eyledikleri emvâl ü gılâl ve deryây-ı ʿatâlarından guref içün her sene Âsitâne-i saʿâdetlerine vürûd eden sâdât ve erbâb-ı hâcâta verdikleri kisvet ve dînâr ve Şâm havâlîsinden ve âhar mahallerden tertîb buyurdukları vezâyif-i bîş-şumâr-ı nâ-güncâ-yı havsala-i muhasibân-ı rûzgârdır. Hazâyin ü emvâl ve masraf hatt ü tirhâl cihetleriyle dahi mülûk-i sâlifeye tefavvukları derkâr ve senevî sunûf-i askerîye yalnız on iki bin kîseye karîb mevâcib verdikleri, muhayyer-i ʿukūl-i uli'l-ebsârdır. Mülûk-i Mısriyye'den Ahmed bin Tolun ve siʿat-i mülk ile beyne'n-nâs kadri efzûn ve müddet-i medîd taht-gâhı Mısır'da emr u hükmü nefâze-makrûn iken, baʿde'l-vefât iki küre yüz bin altûn terk eylediğini müverrihler, nâdire-i zemândan taʿdâd etmişlerdir. Devlet-i ebed-müddet vüzerâsının ve ʿummâl ve tüccarının bundan ziyâde şey'i terk eyledikleri hezâr bâr sâmia-güzar olmuştur. Bin seksen târîhinde Özbek Hânı'ndan Devlet-i ʿaliyye'ye elçi gelüp, Tersâne-i ʿâmire'yi temâşâ eyledikde, mesârif-i donanma bu vakte nisbetle ekall-i kalîl iken, “Devletimizin îrâdı bu donanma mesârıfına vefâ etmez” dediği menkūldür. Hülâsa-i kelâm bu devlet-i ebed-kıyâmın mehâsini kalem ile taʿbîr ve lisân ile takrîr mümkin olmayup, bir nebzesiyle iktifâ ve hayru'l-kelâmi mâ-kalle ve delle tarîkasına iktifâ olundu.