Baʻzı hakāyik-bîn olan ehl-i yakīn der ki: "Kâr-azmâyân gadr ü iʻtisâf olan sûka vü esnâf sefer vukūʻu hasebiyle muʻâmelâtda dest-keş-i ‘adl ü insâf olup, cihâda ‘âzim olan olan tehî-destlere kasd-1 nemâ vü rey' ile biri ikiye bey' edüp, zarûret-i vakt sebebi ile muhalefete mecâl muhâl ve sûz-ı derûn ile lüzûmu olan eşyâ iştirâ olunup, bu takrîb ile esnafın her biri hâce-i bender-gâh-1 servet ü gınâ olup, bilâhare te’sîr-i inkisâr-ı kulûb-ı mücâhidîn ile tahsîl eyledikleri emvâle âfet-nâr havâle ve kaziyyede medhâli olmayanlar dahi, "Ve-lâ terkenû ilellezîne zaleme-fe-temessekümü'n-nâru" mantûku üzere ‘alâka-i mücâveret sebeb-i sirâyet olup, târif ü tâlid-i mâlik oldukları emvâl tuʻme-i şu‘le-i cevvâle oldu. [Mısra]: Ateş ender-i bîşe çûn ofted, Ne ter mâned ne hoşk.