Kampaya memâlikinden Paten vilâyetinin hükümrânı olan Tipu Sultan bu esnâda baʿzı hedâyâ tertîb ve Seyyid Gulam Ali Hân ile Şâh Nurullah Hân'ı alâ-tarîkü's-sefâre atabe-i felek-kıbâb-ı cihân-bânîye tesrîb edüp yedi kıtʿa gurâb ile Şevvalin yirmisekizinci günü bender-i Basra'ya vusûl bulduklarını ve Basra'ya üç menzil mesâfede vâkiʿ Devâser mukātaʿası mukābilinde âdetleri üzere istinâre ve istizâʿa kasdiyle eczâ-i kibrîtiyyeden masnûʿ mehtab taʿbîr etdikleri âleti işʿâl ve bâd-ı muhâlif şerâresini suvâr oldukları sefâinin birine îsâl ile derûnunda bulunan emvâl ve ricâli ihrâk etdiğini Bağdad vâlisi Vezîr Süleyman Paşa tahrîr ve muhterik olan sefînede üç kıtʿa mücevher çelenk ve üç kıtʿa mücevher ser-piç ve üç kıtʿa incü kıladeli mücevher tılsım ve üç kıtʿa mücevher bazubend eğerçi zâyiʿ olup ancak sefîrân-ı mûmâ-ileyhimânın melbûsât-ı dîvâniyyelerinde olmak üzere işbu zâyiʿ olan mücevherâtın (288-b) aʿyânı indlerinde mevcûd olup Devlet-i aliyye tarafından kabul olunduğu sûretde arz u takdîm edeceklerini ve bir kıtʿa sîm ve işleme kaleki ve bir kıtʿa takımiyle mükemmel fîl tahtı ve yüz doksansekiz taka ecnâs-ı emtiʿa ve iki kıtʿa sandal örtülü sandal-i çâr-pâye ve bir sandık
yelpaze ve pîş-tahta ve devât ve sâir hırdavât ve elli vakiyye revgan-ı ıtr-ı sandal ve cedîd sikke olarak ma'lûmü'l-mikdâr altun ve taraf-ı âsafîye ellidört taka emti'a-i mütenevviʿadan başka Devlet-i aliyye'de vüzerâ-yı selâse olmak müşârün-ileyhime dahi yüz altmışiki tāka ve bunlara ve sâir ricâl-i devlete elli vakiyye revgan-ı ıtr ve beşyüz tāka emti'a-i muhtelife ve bir sandık yelpaze ve pîştahta ve devât ve sâir hırdavât hediyyeleri olduğu ve sultān-ı müşârün-ileyhin murâdı taraf-ı hilâfet-penâhîye rabt-ı rişte-i ihtisâs olup te'kîden li'l-hâl Paten Eyâleti benderlerinden Menkrur nâm benderi cümle mahsûlât ve emvâli ile pâye-i serîr-i a'lâya ihdâ ve taraf-ı hümâyûndan zabt ve tasarrufuna bir vâli isrâ olunmasını istidʿâ eylediğinden gayri âmede-i tüccâr-ı Hind'den Sâlih Çelebi nâmında bir şahsı bender-i Basra'ya gönderilmek üzere olup tavâif-i efrenc misillû yüzde üç gümrük vermesi iltimâs ve numûne içün nev-zuhûr frengkârî tüfeng ve piştov ve oniki sâʿat suda kaldıkdan sonra yâbis hükmünde müşteʿil olur barut getürmeleriyle iktizâ eder ise bu edevâtın irsâl olunacağını ve Bağdad etrâfında olan merakıd-ı ebniyâ ve zarâih-i evliyâ mücâvirlerine ba'zı tasaddukāt ve nüzûrât gönderdiğinden (289-a) gayri Hille kasabası ittisâlinde nehr-i Fırat'dan cârî nehr-i Şâhîden Necef-i Eşref kasabasına su icrâsiyçün elli bin kebîr rubiyye gönderilüp bundan başka Haremeyn-i şerîfeyn ve sâir âstânelerin ta'mîr ve termîmine ve rabt-ı vezâif misillû hidemâta mücâz ve me'zûn olmak bâbında dest-bâz-ı niyâz olduğunu ve sefîrân-ı mûmâileyhimânın müstashabları olan yirmi cenâh-ı mürg-i tāvusun onbeşi ve üç cenâh tūtī-i sefîd ve mürg-i sürh-i nûrînin üçü ve yirmi siyâh maymunun onbeşi ve iki re's sefîd ve siyâh fil esnâ-yı râhda mürde olup fillerin mislini celb içün iki mâh mukaddem Maskat'dan âdem ihrâc ve üç mâh zarfında vürûd edeceğini sefîrân-ı mûmâ-ileyhimâ Bağdad vâlisine olan tahrîrâtlarında beyân eylediklerini dahi vâlî-i müşârün-ileyh tahrîr eder. Mülûk-ı etrâfdan kudûm eden süferâya izâz u ikrâm âdet-i devlet-i ebed-kıyâm olduğuna binâen lâzıme-i mihmân-nüvâzîye riʿâyet der-i devlet-medârdan mihmândar taʿyîn olunması enseb ve sefîrlerin maʿiyyetlerinde vâfir âdemler olup yalnız üç yüz mikdârı âdem ile Âsitâne'ye gelmeleri müstasvab olduğu Bağdad vâlisi vezîr-i müşârün-ileyh tarafına tahrîr olunup hilâl-i râhda lâzım gelen devâbb ve zehâir ve sâir levâzımm nizâmı dahi defterdar efendi tarafına tenbîh olundu. Mülûk-ı sâlife miyânelerinde tuhaf ve turaf ile resm-i muhâdât icrâsı eğerçi kâr-ı dîrîn olup ancak bu maküle memleket ihdâsı ve ricâl ve emvâliyle vilâyet i'tāsı nâdirü'l-vukūʿ ve belki târîh-şinâsân-ı enâm beyninde bir emr-i gayr-i mesmûʿ olup (289-b) bî-ceng ü cedel ve bilâ-şugl ü amel böyle bir bender-i azîmi zabt u tasarruf mevhibe-i bârî ve muktezâ-yı kuvvet-i baht-ı cihândârî
idüğü ke'ş-şems fi'l-hevâcir celî ve zâhirdir. Takāvîm-i büldân ve sâir esmâ memâlikde Menkrur ismiyle müsemmâ memleket bulunmayup galibâ Menklur'dan muharrefdir. Menklur kenâr-ı bahirde bir bender-i şehirdir. Bundan Sumnat bir merhale şarka düşer Habîbü's-siyer'de Menklur ve Bicanger serhaddinde bir bender olmak üzere muharrer olup bu şehre iki fersâh karîb murabbaʿ bir puthâne vardır ki her dılʿı onar zirâʿ ve irtifâʿı beş zirâʿ cümle dıvarı tuç sofhalarla kapludur. İçinde dört sofası vardır. Kapı önünde olan sofada sûret-i âdemîde altundan bir sûret resm olunup gözleri yâkutdan terkîb olunmuşdur, üstâdı gāyet dikkatle izhâr-ı mahâret eylemişdir deyû rivâyet ederler.
Ameden-i elçi-i hükümrân-ı memleket-i Paten
Attribution
- Citation:
- "Ameden-i elçi-i hükümrân-ı memleket-i Paten", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_341.html
Item Details
- Title:
- Ameden-i elçi-i hükümrân-ı memleket-i Paten
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1200
- Source:
- Mücteba İlgürel
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota